Kim Jest Set – Brat Ozyrysa w Mitologii Egipskiej?

Mitologia egipska to jak starożytny serial z gatunku fantasy – pełen boskich intryg, zazdrości, namiętności i zdrady rodzinnej. Jednym z bardziej kontrowersyjnych bohaterów tego boskiego uniwersum był Set – nieco demoniczny, całkiem wybuchowy i zdecydowanie nie do końca rozumiany. Choć historia zazwyczaj obsadza go w roli czarnego charakteru, brat Ozyrysa to postać o zaskakująco złożonym wnętrzu. Kto wie, może po przeczytaniu tego artykułu nie uznasz go za łotra numer jeden starożytnego Egiptu?

Brat Ozyrysa – problematyczny krewny

Set był synem boga ziemi Geba i bogini nieba Nut, co czyniło go jednym z wyższych bogów panteonu egipskiego. A że rodzina jak z mitologicznego dynastii, nic dziwnego, że wszystko, co się tu działo, przypominało telenowelę po egipsku. Set był bratem Ozyrysa, Izydy oraz Neftydy. Jednak z rodzeństwem – jak to często bywa – nie łączyły go tylko ciepłe, świąteczne obiady. Zwłaszcza relacje z Ozyrysem były trudne. I… cóż, skończyły się morderstwem.

W najpopularniejszej wersji mitu Set zazdrościł bratu sukcesów. Ozyrys był bogiem życia, płodności, cywilizacji i wszelkiego dobrobytu. Ludzie go kochali, bogowie szanowali – słowem ideał. Tymczasem Set, pan burzy, chaosu i pustyni, nie błyszczał popularnością. To właśnie z zazdrości zamordował Ozyrysa, rozczłonkował go i rozsiał jego szczątki po Egipcie. Klasyczna braterska kłótnia? Nie do końca.

Set – bóg chaosu i zmiennych nastrojów

Trudno jednoznacznie przypisać Setowi etykietę „złego”. Z jednej strony był przeciwnikiem porządku i harmonii, jakie reprezentował Ozyrys i jego syn Horus, ale z drugiej – bronił barki boga Ra przed wężem Apopisem, uosobieniem chaosu absolutnego. Czyli… chaos walczył z jeszcze większym chaosem? Dokładnie tak!

Set był bogiem niezwykle dynamicznym. Symbolizował siły przyrody dzikie, nieokiełznane, jak burze i pustynie. W ikonografii często przedstawiano go z głową tajemniczego zwierzęcia – tzw. zwierzęcia Seta, które nie przypomina żadnego znanego gatunku, co tylko pogłębiało jego aurę tajemniczości. Miał również rude włosy – a w starożytnym Egipcie był to symbol zła i niepokoju. Przypadek? Nie sądzę.

Niefortunny romans z Neftydą i inne grzeszki

Rodzinne komplikacje Seta nie kończyły się na zazdrości wobec brata Ozyrysa. Jego małżeństwo z Neftydą (również jego siostrą – jak to bywało w boskich genealogiach Egiptu) też nie należało do szczęśliwych. Neftyda zakochała się w Ozyrysie, z którym – w wyniku tej szalonej miłosnej konfiguracji – miała syna Anubisa. Tak, bogowie egipscy skomplikowali swoje życie bardziej niż niejedna telenowela.

Set, zdradzony i urażony, stał się jeszcze bardziej waleczny i mściwy. Konflikt z Horusem, synem Ozyrysa, stał się jednym z najważniejszych motywów mitologii. Ich walka trwała latami i była tak intensywna, że niektóre wersje mitu przypominają pojedynki superbohaterów. Obaj bogowie walczyli o tron Egiptu, tłukąc się po głowach nie tylko metaforycznie.

Zakończenie walki i kontrowersyjne dziedzictwo

W końcu Horus pokonał Seta i objął tron, a Set został wygnany na pustynię – ale nie do końca zapomniany. Przez wieki Egipcjanie mieli ambiwalentny stosunek do tego boga: był postrzegany jako niebezpieczny, ale potrzebny. Chaos, który reprezentował, był nieodzownym elementem życia – takim samym jak porządek. Bez burzy nie docenimy słońca, prawda?

Co ciekawe, w niektórych okresach historycznych, zwłaszcza w czasach panowania Hyksosów, Set był szczególnie czczony jako bóg wojny i zwycięstwa. To dowód na to, że nawet najciemniejsze bóstwa mogą trafić do łask, jeśli tylko ich walory okażą się przydatne w danym momencie. Taki z niego był mitologiczny kameleon.

Set, brat Ozyrysa, to zdecydowanie jedna z najbardziej fascynujących i niejednoznacznych postaci starożytnego Egiptu. Choć uczynił wiele złego – zabił brata, walczył z siostrzeńcem, siać chaos to było jego hobby – to dziwnym trafem nigdy nie stał się wyłącznie antagonistą. W symbolice egipskiej Set reprezentował nie tyle zło, ile równowagę – bo tylko w starciu z chaosem można docenić porządek świata.

Zobacz też: https://portaldlakobiet.pl/brat-ozyrysa-mitologia-znaczenie-interpretacje/